Δυσφαγία - Δυσκαταποσία

Η δυσκαταποσία, η οποία αφορά το πρώτο στάδιο της κατάποσης, συνηθέστερα οφείλεται στην αδυναμία συνεργασίας των στοματοφαρυγγικών μυών που συμμετέχουν στη διαδικασία της κατάποσης, όπως συμβαίνει σε ασθενείς με αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια, νόσο του Parkinson, σκλήρυνση κατά πλάκας και σπανιότερα μυασθένεια. Η δυσφαγία, που αφορά το δεύτερο στάδιο της κατάποσης, μπορεί να οφείλεται σε γαστροοισοφαγική παλινδρομική νόσο, σε καλοήθεις πεπτικές στενώσεις του οισοφάγου (π.χ. σε δακτύλιο Schatzki), σε ηωσινοφιλική οισοφαγίτιδα, σε κινητικές διαταραχές του οισοφάγου (π.χ. αχαλασία οισοφάγου) ή, σε σοβαρότερες περιπτώσεις, σε απόφραξη από καρκίνο του οισοφάγου ή όγκους του μεσοθωρακίου.

Πάντα ξεκινάει με ένα λεπτομερές ιστορικό και την κλινική εξέταση. Η ηλικία του ασθενούς, η χρονική διάρκεια από την έναρξη των συμπτωμάτων, η σχέση των συμπτωμάτων με την κατάποση υγρών ή στερεών τροφών, η απώλεια βάρους, αλλά και το ατομικό ιστορικό (π.χ. πρόσφατο αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο, σκληρόδερμα) κατευθύνουν σημαντικά τη διαγνωστική σκέψη. Συνήθως απαιτείται η διενέργεια γαστροσκόπησης και ενδεχομένως η λήψη βιοψιών από τον οισοφάγο. Η αξονική τραχήλου και θώρακος μπορεί να αποκλείσει πίεση του οισοφάγου από όγκους παρακείμενων οργάνων. Σε σπανιότερες περιπτώσεις γίνεται λειτουργικός έλεγχος με μανομετρία υψηλής ανάλυσης (High Resolution Manometry) για πιθανή αχαλασία ή άλλη κινητική διαταραχή του οισοφάγου.

Η θεραπεία της δυσφαγίας μπορεί να αποφασιστεί με ασφάλεια μόνο μετά από κατάλληλο διαγνωστικό έλεγχο και εφόσον έχει τεθεί η σωστή διάγνωση. Μπορεί να αφορά είτε τη συνταγογράφηση απλών φαρμάκων (π.χ. αναστολέων αντλίας πρωτονίων σε ασθενείς με ηωσινοφιλική οισοφαγίτιδα ή γαστροοισοφαγική παλινδρομική νόσο), είτε τη χρήση ενδοσκοπικών μεθόδων (π.χ. διαστολή με μπαλόνι καλοήθων στενώσεων, τοποθέτηση stent σε ανεγχείρητο καρκίνο του οισοφάγου, διαδερμικές γαστροστομίες σε ασθενείς με εγκεφαλικό επεισόδιο κ.ά.) είτε ακτινοθεραπεία, χημειοθεραπεία και χειρουργική επέμβαση εφόσον πρόκειται για κακοήθεις στενώσεις.