Αίτια / Διαφορική Διάγνωση
Τα αίτια είναι πολλά και η διάγνωση όχι πάντα εύκολη. Η γαστροσκόπηση και η κολονοσκόπηση κατέχουν κεντρική θέση στη διαγνωστική διαδικασία. Από το ανώτερο πεπτικό συνήθη αίτια είναι το έλκος του στομάχου και του δωδεκαδακτύλου, οι αγγειοδυσπλασίες, οι κιρσοί του οισοφάγου και του στομάχου, η πυλαία γαστροπάθεια, η οισοφαγίτιδα, η διαφραγματοκήλη, καθώς και διάφοροι καλοήθεις ή κακοήθεις όγκοι. Από το κατώτερο πεπτικό συνήθη αίτια είναι η αιμορροϊδοπάθεια, τα εκκολπώματα του παχέος εντέρου, οι κολίτιδες (π.χ. μετακτινική κολίτιδα σε έδαφος ακτινοθεραπείας για καρκίνο του προστάτη) , οι αγγειοδυσπλασίες, οι πολύποδες και ο καρκίνος του παχέος εντέρου.
Διαγνωστική Προσπέλαση
Το ιστορικό και η κλινική εξέταση θα κατευθύνουν τον διαγνωστικό έλεγχο. Συμπτώματα όπως μαύρα κόπρανα (μέλαινα κένωση), ο καφεοειδής έμετος και η αιματέμεση υποδηλώνουν ότι η αιτία εδράζεται στο ανώτερο πεπτικό σύστημα και θα πρέπει να γίνει γαστροσκόπηση. Αντίθετα, αποβολή φρέσκου ερυθρού αίματος καθιστά πιθανή την ανεύρεση της αιτίας στο παχύ έντερο ή στον πρωκτό και απαιτείται κολονοσκόπηση. Η επισκόπηση του ασθενούς και η μέτρηση των ζωτικών σημείων (αρτηριακή πίεση, σφύξεις) είναι καίριας σημασίας στην αξιολόγηση της βαρύτητας επειγόντων περιστατικών και θα καθορίσουν τον χρόνο διενέργειας της ενδοσκόπησης.
Από την άλλη, χρόνιες λανθάνουσες αιμορραγίες ανευρίσκονται σε αρχικά στάδια αποκλειστικά στον εργαστηριακό έλεγχο (πτώση αιματοκρίτη και επιπέδων σιδήρου και φερριτίνης στο αίμα) και μόνο σε προχωρημένα στάδια προκαλούν συμπτώματα όπως η εύκολη κόπωση και η αδυναμία. Τότε θα πρέπει να διενεργείται γαστροσκόπηση και κολονοσκόπηση σε τακτική βάση. Σε σπανιότερες περιπτώσεις, όταν ο έλεγχος με γαστροσκόπηση και κολονοσκόπηση είναι αρνητικός, διενεργείται έλεγχος του λεπτού εντέρου με τη χρήση της ενδοσκοπικής κάψουλας ή την τεχνική της εντεροσκόπησης.
Θεραπεία
Αποτελεί κατεξοχήν αντικείμενο της γαστρεντερολογίας. Αναλόγως της αιτίας εφαρμόζονται διάφορες τεχνικές και εδώ αναφέρονται ενδεικτικά μερικές από αυτές. Σε αιμορραγούντα έλκη, πέραν της παρεντερικής φαρμακευτικής αγωγής με αναστολείς της αντλίας πρωτονίων (PPIs), εφαρμόζεται αρχικά η υποβλεννογόνιος έγχυση διαλύματος αδρεναλίνης (συνήθως 1:10.000 σε φυσιολογικό ορό) που προκαλεί αγγειόσπασμο και εν συνεχεία μηχανική αιμόσταση με τη χρήση ειδικών μεταλλικών αιμοστατικών clip. Με τη χρήση ενός ειδικού καθετήρα διαθερμοπηξίας με το ευγενές αέριο Αργό μπορεί να γίνει καυτηριασμός μικρών αγγειακών βλαβών, όπως είναι οι αγγειεκτασίες. Σε άλλες περιπτώσεις (π.χ. σε καρκίνο του στομάχου), γίνεται ψεκασμός της αιμάσσουσας νεοεξεργασίας με ειδική αιμοστατική πούδρα. Η αιμορραγία των κιρσών του οισοφάγου αντιμετωπίζεται με την απολίνωση αυτών με τη χρήση ειδικών αιμοστατικών δακτυλίων (banding) και την έγχυση σκληρυντικών ουσιών (κυανοακρυλικό).