Ίκτερος

Τα αίτια του ίκτερου ταξινομούνται σε α) προηπατικά , 2) ενδοηπατικά και 3) μεθηπατικά. Στα προηπατικά αίτια περιλαμβάνονται αιματολογικά νοσήματα (π.χ. αιμολυτικές αναιμίες, δρεπανοκυτταρική αναιμία, θαλασσαιμία κ.ά.) στα οποία η αυξημένη καταστροφή των ερυθρών αιμοσφαιρίων οδηγεί σε απελευθέρωση μεγάλης ποσότητας χολερυθρίνης που πνίγει την ικανότητα του ήπατος να την επεξεργαστεί. Στα ενδοηπατικά αίτια ανήκουν όλα τα ηπατικά νοσήματα που συνοδεύονται από καταστροφή των ηπατικών κυττάρων όπως οι ιογενείς ηπατίτιδες, η αλκοολική νόσος, οι αυτοάνοσες ηπατίτιδες, η ηπατοτοξικότητα από φάρμακα και η κίρρωση του ήπατος. Στα μεθηπατικά αίτια περιλαμβάνονται όλες οι αιτίες απόφραξης του χοληφόρου δένδρου όπως η χοληδοχολιθίαση, ο καρκίνος της κεφαλής του παγκρέατος, το χολαγγειοκαρκίνωμα και o καρκίνος του φύματος του Vater.

Το ιστορικό και η κλινική εξέταση είναι όπως πάντα σημαντικά, αλλά συνήθως δεν αρκούν για να τεθεί η διάγνωση. Το είδος της χολερυθρίνης που προεξάρχει στο αίμα, εάν δηλαδή πρόκειται για άμεση ή έμμεση υπερχολερυθριναιμία, έχει σημασία για τον περιορισμό των πιθανών διαγνώσεων. Η έμμεση χολερυθρίνη αυξάνεται σε αιμολυτικά νοσήματα, ενώ, αντίθετα, άμεση υπερχολερυθριναιμία έχουμε από ηπατικά και μεθηπατικά αίτια. Ο έλεγχος της LDH, των τρανσαμινασών (SGOT,SGPT) και των χολοστατικών ενζύμων (γ-GT, ALP) βοηθάει περαιτέρω στη διαγνωστική διαδικασία. Ο υπέρηχος άνω κοιλίας, και ιδιαίτερα του ήπατος, συμβάλλει στη διαφοροδιάγνωση της ενδοηπατικής χολόστασης από τα εξωηπατικά αποφρακτικά αίτια. Επί υποψίας ηπατοκυτταρικού νοσήματος ζητείται έλεγχος ιογενών ηπατιτίδων, μεταβολικών παθήσεων (π.χ. σερουλοπλασμίνη για πιθανή νόσο Wlson, φερριτίνη για έλεγχο αιμοχρωμάτωσης κ.ά.), ανοσολογικός έλεγχος για αυτοάνοση ηπατίτιδα, πρωτοπαθή χολική κίρρωση, IgG4 χολαγγειοπάθεια, ηλεκτροφόρηση λευκωμάτων και προσδιορισμός των ανοσοσφαιρινών. Επί υποψίας καρκίνου στην κεφαλή του παγκρέατος δύναται να ζητηθεί αξονική τομογραφία άνω κοιλίας. Τέλος, η μαγνητική χολαγγειοπαγκρεατογραφία(MRCP) βοηθάει στη διάγνωση παθήσεων του ηπατοχοληφόρου δένδρου όπως η χοληδοχολιθίαση και το χολαγγειοκαρκίνωμα.

Θα πρέπει να έχουμε υπόψη ότι η υπερχολερυθριναιμία αυτή καθαυτή δεν είναι επιβλαβής για τον ενήλικα ασθενή (σε αντίθεση με τον νεογνικό ίκτερο). Αυτό που προέχει είναι η αναζήτηση και θεραπεία της υποκείμενης αιτίας (π.χ. αντιικά φάρμακα σε ιογενή ηπατίτιδα, κορτικοστεροειδή σε αυτοάνοση ηπατίτιδα, ERCPσε χοληδοχολιθίαση κτλ.).