Κιλιοκάκη

Η κοιλιοκάκη οφείλεται σε συνδυασμό γενετικής προδιάθεσης και ανοσολογικής αντίδρασης στη γλουτένη. Μόνο άτομα με τα γονίδια HLA-DQ2 ή HLA-DQ8 εμφανίζουν κίνδυνο ανάπτυξης της νόσου.Επιπλέον το οικογενειακό ιστορικό κοιλιοκάκης αποτελεί παράγοντα κινδύνου ανάπτυξης της νόσου στους συγγενείς πρώτου βαθμού, οι οποίοι θα πρέπει να ελέγχονται. Παράγοντες που ενοχοποιούνται για την έναρξη της κοιλιοκάκης περιλαμβάνουν λοιμώξεις του εντέρου, ορμονικές αλλαγές ή περιβαλλοντικούς παράγοντες, όπως η διατροφή στη βρεφική ηλικία. Επιπλέον, η κοιλιοκάκη εμφανίζεται συχνότερα σε άτομα με άλλες αυτοάνοσες διαταραχές, όπως διαβήτη τύπου 1, διαταραχές του θυρεοειδούς αδένα καθώς και το σύνδρομο Down. Η κατανάλωση τροφών που περιέχουν γλουτένη σε συνδυασμό με γενετική προδιάθεση προκαλεί τη χρόνια ανοσολογική αντίδραση, καταστροφή του βλεννογόνου του λεπτού εντέρου με επακόλουθο δυσαπορρόφηση των θρεπτικών συστατικών.

Η διάγνωση της κοιλιοκάκης βασίζεται σε εργαστηριακές εξετάσεις αίματος και γαστροσκόπηση με λήψη βιοψιών από το δωδεκαδάκτυλο. Τα αρχικά εργαστηριακά τεστ περιλαμβάνουν ανίχνευση αντισωμάτων, με πιο χρήσιμα εκείνα της ιστικής τρανσγλουταμινάσης (anti-tTG IgA) και αυτά έναντι του ενδομυΐου(EMA IgA). Θετικά αποτελέσματα σε συνδυασμό με συμπτώματα όπως διάρροια, κοιλιακό άλγος, φουσκώματα ή απώλεια βάρους θα πρέπει να επιβεβαιώνονται με γαστροσκόπηση και λήψη βιοψιών από το δωδεκαδάκτυλο. Η ιστολογική εξέταση αποκαλύπτει ατροφία των λαχνών του εντέρου, υπερτροφία των κρυπτών και αύξηση των ενδοεπιθηλιακών λεμφοκυττάρων. Επιπλέον, η γενετική ανάλυση για HLA-DQ2 και HLA-DQ8 μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε αμφίβολες περιπτώσεις για τον αποκλεισμό της νόσου.

Η μοναδική και αποτελεσματική θεραπεία της κοιλιοκάκης είναι η διά βίου αυστηρή δίαιτα χωρίς γλουτένη (gluten-free diet). Η αποφυγή τροφών που περιέχουν σιτάρι, κριθάρι, σίκαλη και προϊόντα που τα περιέχουν οδηγεί στην αποκατάσταση του εντερικού βλεννογόνου και τη βελτίωση των συμπτωμάτων. Σε ορισμένες περιπτώσεις, συνιστάται διατροφική υποστήριξη με συμπληρώματα βιταμινών και μετάλλων, όπως σίδηρο, ασβέστιο, βιταμίνη D και βιταμίνες του συμπλέγματος B, για την αποκατάσταση τυχόν ελλείψεων. Επιπλέον, η τακτική παρακολούθηση με γιατρό και διαιτολόγο είναι σημαντική για την εκτίμηση της συμμόρφωσης στη δίαιτα και την πρόληψη υποτροπών ή επιπλοκών. Η έγκαιρη εφαρμογή της δίαιτας χωρίς γλουτένη μειώνει τον κίνδυνο μακροχρόνιων προβλημάτων όπως οστεοπόρωση, καρκίνος εντέρου ή άλλες αυτοάνοσες παθήσεις.